اعتراف در همایش تأمین مالی؛ پول هست، اما به تولید نمی‌رسد

به گزارش صدای بورس، امیر آشتیانی عراقی، عضو شورای سیاست‌گذاری هفتمین همایش تأمین مالی، با اشاره به شرایط فعلی اقتصاد ایران گفت: امروز اقتصاد کشور با یک پارادوکس جدی مواجه است؛ از یک‌سو رشد بالای نقدینگی و پایه پولی، تورمی کم‌سابقه را رقم زده و از سوی دیگر، بنگاه‌های اقتصادی به‌ویژه واحدهای تولیدی بزرگ‌مقیاس با قفل تأمین مالی روبه‌رو هستند.

وی در مراسم هفتمین همایش تأمین مالی از طریق بازار سرمایه با محوریت «تأمین مالی در وضعیت رکود و انتظار» افزود: رشد نقدینگی و پایه پولی به سطوح نزدیک به ۵۰ درصد رسیده، اما این منابع به تولید دسترسی‌پذیر نیست. به بیان ساده، پول وجود دارد، اما پول قابل‌دسترس برای تولید وجود ندارد.

آشتیانی عراقی با بیان اینکه نظام بانکی به دلایل ساختاری و نظارتی وارد فاز انقباض اعتباری شده است، گفت: اعطای تسهیلات کلان به‌شدت محدود شده و حتی هلدینگ‌ها و بنگاه‌های بزرگ نیز متناسب با مقیاس فعالیت خود امکان تأمین مالی ندارند.

به گفته وی، نرخ بهره اسمی از ۳۰ درصد عبور کرده و به‌صورت خزنده به سمت ۴۰ درصد در حرکت است، اما هزینه مؤثر تأمین مالی در شرایط کمیابی منابع، عملاً از ۴۰ درصد نیز فراتر رفته و در نتیجه، تأمین مالی بانکی نه‌تنها گران بلکه برای بسیاری از بنگاه‌ها غیرممکن شده است.

فرارسرمایه به پناهگاه‌های تورمی

عضو شورای سیاست‌گذاری همایش تأمین مالی با اشاره به تبدیل سریع شبه‌پول به پول گفت: این منابع به بازارهای مختلف دارایی هجوم آورده‌اند. سرمایه‌گذار امروز نه به تولید صبر می‌کند، نه به آینده مبهم اعتماد دارد و نه حاضر است ریسک‌های غیرشفاف را بپذیرد؛ به همین دلیل طلا، ارز، فلزات گران‌بها و حتی خودرو از بسیاری از بازارهای مولد پیشی گرفته‌اند.

وی تأکید کرد: این برتری نه به دلیل مولد بودن این بازارها، بلکه به دلیل شفاف‌تر بودن ابزارهای سرمایه‌گذاری در آن‌هاست.

آشتیانی عراقی ادامه داد: دولت نیز تأمین مالی از بازار سرمایه را با شتاب دنبال کرده است. هرچند امید می‌رود در سال آینده از شدت این فشار کاسته شود تا میدان برای بخش خصوصی واقعی بازتر شود، اما واقعیت این است که بازار سرمایه امروز میدان رقابت بر سر منابع است و اگر بخش خصوصی ابزار نداشته باشد، حذف می‌شود.

رشد ابزارهای نوین تأمین مالی

وی با اشاره به تحول ابزارهای بازار سرمایه گفت: در یک سال اخیر، تأمین مالی جمعی (کرادفاندینگ) از حدود ۹ همت به ۵۶ همت رسیده که رشدی چندبرابری را نشان می‌دهد. همچنین اوراق صکوک کوچک‌مقیاس که به‌تازگی عملیاتی شده‌اند، طی چند ماه به حدود ۱.۴ همت رسیده‌اند.

به گفته وی، تأمین مالی بدهی نیز از حدود ۱,۱۰۰ همت به ۲,۲۷۰ همت افزایش یافته و انتشار اوراق بدهی از ۶۲۰ همت به حدود ۹۰۰ همت رسیده است؛ ارقامی که نشان می‌دهد بازار سرمایه در رکود تعطیل نشده، بلکه حرفه‌ای‌تر شده است.

چرخش به سمت شرکت‌های خصوصی

آشتیانی عراقی با اشاره به تغییر رویکرد در تأمین مالی سرمایه‌ای گفت: حرکت از عرضه اولیه شرکت‌های عمدتاً دولتی به سمت شرکت‌های خصوصی آغاز شده و تعداد پذیرش و عرضه‌ها از ۱۵ شرکت در یک دوره به ۳۴ شرکت در بورس و فرابورس رسیده است؛ نشانه‌ای از اینکه بازار سرمایه به‌تدریج زبان بخش خصوصی را می‌فهمد.

وی با بیان اینکه همه ابزارها موفق نبوده‌اند، تصریح کرد: شرکت‌های سهامی عام پروژه در شکل فعلی نتوانستند جذابیت لازم را برای بازار ایجاد کنند. اگر قرار است از این ابزار برای توسعه اقتصادی، تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و افزایش اشتغال استفاده شود، باید نسبت ریسک و بازده آن برای سرمایه‌گذار بازطراحی شود؛ چراکه بازار سرمایه ابزار ناکارآمد را تحمل نمی‌کند.

عضو شورای سیاست‌گذاری همایش تأمین مالی آینده این حوزه را دیجیتال دانست و گفت: فین‌تک‌ها، لندتک‌ها، تأمین مالی خرد سکویی و مدل‌های BNPL در کنار نسل Z و دهه هشتادی‌ها، بازیگران اصلی سرمایه‌گذاری در دهه‌های آینده خواهند بود؛ نسلی ابزارمحور، کم‌صبر و متمایل به دارایی‌های نو مانند رمزارزها.

وی افزود: قانون‌گذار نیز این واقعیت را پذیرفته و مسیر قانونی‌سازی رمزارزها در اسناد بالادستی دیده شده است.

آشتیانی عراقی با اشاره به نقش بورس انرژی و گواهی سپرده‌های کالایی گفت: از طلا و فلزات گران‌بها تا خودرو، مس، روی، سنگ‌آهن و فولاد، شاهد انتقال سرمایه‌گذاری از بازارهای غیرشفاف به ابزارهای رسمی و قابل نظارت بوده‌ایم.

عضو شورای سیاست‌گذاری همایش تأمین مالی تأکید کرد: اگر قرار است تأمین مالی اقتصاد نجات پیدا کند، این مسیر از بازار سرمایه می‌گذرد، نه از تکرار نسخه‌های قدیمی.